🧠
İlk Yardımın Temel Kuralları
🛡️ 1. Önce Kendinizi Koruyun
Sel veya tsunami sularına kesinlikle girmeyin. 15 cm hızla akan su insanı devirebilir, 60 cm su otomobili sürükler. Kurtarma girişiminde bulunurken kendi güvenliğinizi asla tehlikeye atmayın.
📞 2. Hemen 112'yi Arayın
Olayın yeri, yaralı sayısı ve türünü net bildirin. Su afetlerinde GPS konumunuzu paylaşın. Telefonu ilk siz kapatmayın — operatör size yönlendirme yapacaktır.
🔍 3. ABC Değerlendirmesi
A — Hava Yolu: Açık mı? Ağız ve burnu kontrol edin.
B — Solunum: Nefes alıyor mu? Göğüs hareketini izleyin.
C — Dolaşım: Nabız var mı? Ciddi kanama?
🌊 4. Su Afeti Özel Kurallar
• Selden kurtarılan kişiyi derhal sıcak tutun — hipotermi dakikalar içinde gelişir
• Islak kıyafetleri keserek çıkarın, battaniyeyle sarın
• Bilinçsizse koma pozisyonuna alın
• Sel suyu yuttuysa kusturmaya çalışmayın — hava yolunu temiz tutun
⚠️ KRİTİK UYARILAR
• Boyun/omurga yaralanması şüphesinde kesinlikle hareket ettirmeyin
• Bilinçsiz kişilere yiyecek/içecek vermeyin
• Elektrik çarpmış kişiye sigorta kapatıldıktan sonra yaklaşın
🌊
Boğulma ve Su Kazalarında İlk Yardım
🌊 Kurtarma Önceliği (UZAT-AT-GİT)
1. UZAT: Sopa, kemer, atkı, halat uzatın — suya girmeden
2. AT: Can simidi, şamandıra, dolu plastik şişe, soğutucu kapak atın
3. ÇEK: Güvenli bir noktadan çekerek çıkarın
4. Son çare GİT: Yüzme bilseniz bile profesyonel eğitimsiz suya girmeyin
💨 Kişiyi Çıkardıktan Sonra
1. Hemen 112'yi arayın
2. Solunum ve nabzı kontrol edin
3. Solunum yoksa derhal CPR başlayın — su çıkarmaya çalışmayın!
4. Boyun yaralanması ihtimali varsa başı destekleyin
5. Islak kıyafetleri çıkarın, sıcak tutun
❌ YAPILMAMASI GEREKENLER
• "Su çıkarmak" için baş aşağı tutmayın — zaman kaybıdır
• Görünürde iyi olan kişiyi hastaneye götürmeden bırakmayın (ikincil boğulma!)
• Alkol vermek ısıtmaz — tam tersine vücut çekirdeği soğur
⏱️ İkincil Boğulma
Kurtarılan kişide 24-48 saat içinde nefes darlığı, öksürük veya aşırı yorgunluk görülürse acilen hastaneye gidin.
🧊 Soğuk Su Etkisi
Soğuk su kalp ritmini bozabilir. Kurtarıldıktan sonra ılık (sıcak değil!) ortama alın ve 112'yi bekleyin.
🩸
Kanamalarda İlk Yardım
🩸 Dış Kanama Durdurma
1. Direkt basınç: Temiz bezle sıkıca bastırın — sel yaralanmaları kirlidir, enfeksiyon riski yüksektir
2. Yükseltme: Kanayan bölgeyi kalp seviyesinin üzerine kaldırın
3. Bezi değiştirmeyin — sızarsa üstüne yeni bez ekleyin
⚠️ Turnike (Yalnızca Hayati Risk!)
• 5-7 cm genişliğinde bez kullanın
• Kırık veya çıkık bölgeye uygulamayın
• Uygulama saatini not edin
• 15-20 dakikada bir kısa gevşetin
🌊 SEL YARASI UYARISI
Sel suyu pis su, kimyasal atık ve bakterilerle dolu olabilir. Tüm açık yaralar acil serviste mutlaka temizlenmeli; tetanoz aşısı ve antibiyotik gerekebilir.
🥶
Hipotermi İlk Yardımı
🥶 Belirtiler
Hafif (35-32°C): Titreme, uyuşukluk, koordinasyon bozukluğu
Orta (32-28°C): Titreme azalır, konfüzyon, yavaş nabız
Ağır (<28°C): Titreme durmuştur, bilinç kaybı — KRİTİK
🏠 Yapılacaklar
1. Kişiyi soğuktan ve rüzgardan uzaklaştırın
2. Islak kıyafetleri dikkatle çıkarın
3. Battaniye veya uyku tulumuna sarın — baş ve boynunu da kapatın
4. Koltuk altları ve kasıkları ılık kompresle ısıtın (sıcak değil!)
5. Bilinçliyse ılık tatlandırılmış içecek verin
6. Hemen 112'yi arayın
❌ HİPOTERMİDE YAPILMAMASI GEREKENLER
• Alkol vermeyin — damarları genişletir, çekirdek ısısını düşürür
• Sıcak su banyosuna sokmayın — ani ısıtma kalp krizi riskini artırır
• Deriye ovalama yapmayın
• Bilinçsiz kişiye yiyecek/içecek vermeyin
💓
CPR — Temel Yaşam Desteği
💓 Yetişkin CPR
Boğulmada: Önce 5 kurtarma solunumu, ardından standart döngü
Döngü: 30 göğüs bası + 2 solunum
Hız: 100-120 bası/dakika
Derinlik: 5-6 cm
👶 Çocuk ve Bebek CPR
Çocuk: 1 el, 5 cm derinlik, 30:2
Bebek: 2 parmak, 4 cm derinlik, 30:2
🌬️ Suni Solunum
1. Başı hafifçe geriye yatır, çeneyi kaldır
2. Burnu kapat
3. Ağzını kapay, yaklaşık 1 saniye üfle
4. Göğsün yükselip alçaldığını kontrol et
⚡ AED Cihazı
Otomatik defibrilatör varsa hemen kullan. Sesli yönlendirir, CPR'a devam et.
⏱️ Zaman Kritik
Her geçen dakika hayatta kalma şansını %7-10 düşürür. Ambulans gelene kadar bırakmayın.
📞
Acil Durum Telefon Numaraları
112
ACİL YARDIM
Tüm acil durumlar
110
İTFAİYE
Su kurtarma dahil
156
JANDARMA
Kırsal kurtarma
📞 Diğer Önemli Numaralar
- 184SABİM — Sağlık Bakanlığı
- 186ELEKTRİK ARIZA
- 187DOĞAL GAZ ARIZA
- 153BELEDİYE — Altyapı
📱 ACİL ARAMADA
1. Sakin olun, net konuşun
2. GPS koordinatı veya tam adresinizi söyleyin
3. Kaç kişi, ne durumda olduğunu bildirin
4. Telefonu ilk siz kapatmayın