🧠
İlk Yardımın Temel Kuralları
🛡️ 1. Önce Kendinizi Koruyun
Yangın, kimyasal veya nükleer olay bölgesinde kendi güvenliğinizi tehlikeye atmadan müdahale edin. Uygun koruyucu donanım olmadan kimyasal veya radyasyon bölgesine girmeyin.
📞 2. Hemen 112'yi Arayın
Olay türünü (yangın / kimyasal / nükleer), yerini ve yaralı sayısını net bildirin. Kimyasal olaylarda maddenin adını veya MSDS numarasını paylaşın. Telefonu ilk siz kapatmayın.
🔍 3. ABC Değerlendirmesi
A — Hava Yolu: Açık mı? Duman veya kimyasal maruziyeti var mı?
B — Solunum: Nefes alıyor mu? Wheezing, öksürük?
C — Dolaşım: Nabız var mı? Ciddi yanık veya kanama?
🚪 4. Tahliye Önceliği
• Yangında bölgeyi derhal terk edin — büyük ısı ve duman dakikalar içinde öldürür
• Kimyasalda rüzgar yönünün tersine ve dik açıda kaçın
• Nükleer/radyasyonda iç mekâna sığının, kapı ve pencereleri bantla kapatın
⚠️ KRİTİK UYARILAR
• Kimyasal veya radyasyon maruziyeti şüphesinde kıyafetleri dışarıda çıkarın, bol suyla yıkayın
• Boyun/omurga yaralanması şüphesinde hareket ettirmeyin
• Bilinçsiz yaralılara yiyecek/içecek vermeyin
💨
Duman Zehirlenmesi ve CO Zehirlenmesi
💨 Belirtiler
Hafif: Baş ağrısı, bulantı, hafif nefes darlığı
Orta: Konfüzyon, koordinasyon bozukluğu, şiddetli baş ağrısı
Ağır: Bilinç kaybı, nöbet, kalp durması — KRİTİK
🏃 İlk Yapılacaklar
1. Kişiyi derhal temiz havaya çıkarın
2. Hemen 112'yi arayın
3. Solunum yoksa CPR başlayın
4. Yüksek konsantrasyonlu oksijen uygulanana kadar hastanede izlenmeli
5. CO zehirlenmesinde kişi iyi görünse bile hastaneye gidin
⚠️ CO (KARBON MONOKSİT) UYARISI
CO renksiz, kokusuz ve tatsızdır. Duman olmadan da zehirleyebilir. Kapalı ortamda jeneratör, barbekü veya sobadan yayılır. Duman dedektörünün yanı sıra CO dedektörü de zorunludur.
🔴 CO Dedektörü
Her katta, yatak odaları yakınına CO dedektörü kurun. Pili her yıl değiştirin.
🏥 Hiperbarik Oksijen
Ciddi CO zehirlenmesinde hiperbarik oksijen tedavisi uygulanır. En yakın merkezi önceden öğrenin.
🔥
Yanıklarda İlk Yardım
🔥 1. Derece Yanık
Belirtiler: Kızarıklık, hafif şişlik, ağrı
Yapılacaklar: 15-20 dk soğuk (buzlu değil!) akan su, steril örtü, yanık jeli.
🔥🔥 2. Derece Yanık
Belirtiler: Kabarcıklar, şiddetli ağrı, ıslak görünüm
Yapılacaklar: Soğuk su, kabarcıkları patlatmayın, steril örtü, acil servis.
🔥🔥🔥 3. Derece Yanık
Belirtiler: Deri beyaz/siyah/kömürleşmiş, ağrı yok (sinir hasarı)
Yapılacaklar: Hemen 112, temiz kuru bez, kesinlikle su uygulamayın.
❌ YANIKLARDA ASLA YAPILMAMASI GEREKENLER
• Diş macunu, yoğurt, tereyağı, zeytinyağı sürmeyin
• Buz veya çok soğuk su uygulamayın — doku hasarı artar
• Kabarcıkları patlatmayın
• Yapışık kıyafetleri zorla çıkarmayın
☣️
Kimyasal Temas ve Zehirlenmede İlk Yardım
🚿 Deri Temasında
1. Koruyucu eldiven takın — kontamine olmaktan kaçının
2. Kıyafetleri ve takıları dışarıda hemen çıkarın (poşete koyun)
3. Etkilenen bölgeyi en az 15-20 dk bol akan suyla yıkayın
4. Asit veya bazları nötralize etmeye çalışmayın
5. 112'yi arayın ve maddenin adını bildirin
👁️ Göz Temasında
1. Derhal bol akan suyla en az 15-20 dk gözleri yıkayın
2. Lensleri ilk fırsatta çıkarın (suyla yıkadıktan sonra)
3. Gözü ovmayın
4. Acil servise gidin
💨 Solunumda
1. Kişiyi derhal temiz havaya çıkarın
2. Solunum yoksa CPR başlayın (ağızdan ağza yapmayın — kendi güvenliğiniz)
3. 112'yi arayın ve maruziyet maddesini bildirin
☠️ YUTMADA / ZEHİRLENMEDE
• Kusturmaya çalışmayın — bazı kimyasallar boğaza ikinci kez hasar verir
• Zehir Danışma Hattı: 114
• Maddenin ambalajını 112 ekibine gösterin
💓
CPR — Temel Yaşam Desteği
💓 Yetişkin CPR
Döngü: 30 göğüs bası + 2 solunum
Hız: 100-120 bası/dakika
Derinlik: 5-6 cm
Not: Kimyasal maruziyette ağızdan ağza solunum yapmayın — tek başına göğüs bası uygulayın
👶 Çocuk ve Bebek CPR
Çocuk: 1 el, 5 cm derinlik, 30:2
Bebek: 2 parmak, 4 cm derinlik, 30:2
🌬️ Suni Solunum
1. Başı hafifçe geriye yatır, çeneyi kaldır
2. Burnu kapat
3. Ağzını kapay, yaklaşık 1 saniye üfle
4. Göğsün yükselip alçaldığını kontrol et
⚡ AED Cihazı
Otomatik defibrilatör varsa hemen kullan. Sesli yönlendirir, CPR'a devam et.
⏱️ Zaman Kritik
Her geçen dakika hayatta kalma şansını %7-10 düşürür. Ambulans gelene kadar bırakmayın.
📞
Acil Durum Telefon Numaraları
112
ACİL YARDIM
Tüm acil durumlar
110
İTFAİYE
Yangın, kurtarma
114
ZEHİR DANIŞMA
Kimyasal zehirlenme
📞 Diğer Önemli Numaralar
- 184SABİM — Sağlık Bakanlığı
- 155POLİS İMDAT
- 156JANDARMA
- 186ELEKTRİK ARIZA
- 187DOĞAL GAZ ARIZA
📱 ACİL ARAMADA
1. Sakin olun ve net konuşun
2. Olay türünü (yangın/kimyasal/radyasyon) açıkça belirtin
3. Tam adresinizi ve konumunuzu söyleyin
4. Telefonu ilk siz kapatmayın